Ook bij De Stapsteen, waar collega’s Hanneke Jager en Linda Evers aan de basis stonden van de ontwikkeling van de Kijkwijzer. Zij werkten op hun school al met een Kijkwijzer. Hierop is samen met de zorgcoördinatoren van onze scholen en de adviseurs onderwijs & kwaliteit voortgebouwd naar een Kijkwijzer voor alle scholen van Attendiz. Hanneke was tot voor kort adjunct-directeur en kwaliteitscoördinator bij De Stapsteen en werkt inmiddels als adjunct-directeur bij Het Reliëf. Linda is kwaliteitscoördinator bij De Stapsteen.
Wat is de Attendiz Kijkwijzer?
“De Kijkwijzer is een praktische lijst die gebruikt wordt voor het observeren van het pedagogisch en didactisch handelen van onderwijzend personeel”, vertellen Hanneke en Linda. “Aan de hand van vaste aandachtspunten kijken collega’s samen naar wat er in een les gebeurt en daarover gaan ze in gesprek. Het doel is niet om te beoordelen, maar om samen te reflecteren en het handelen in de klas verder te ontwikkelen.”
Hoe is het idee op De Stapsteen ontstaan om een Kijkwijzer te ontwikkelen?
“Het idee voor de Kijkwijzer is ontstaan vanuit onze visie, observaties en gesprekken die we binnen De Stapsteen voeren. In de dagelijkse praktijk praten we veel over de onderwijsbehoeften van onze leerlingen en over ons eigen handelen als leerkrachten. We weten dat de manier waarop wij lesgeven invloed heeft op de belasting van het werkgeheugen van de leerlingen. Daarom wilden we bewuster en meer op dezelfde manier naar ons handelen kijken, zodat we makkelijker samen kunnen bespreken wat werkt en wat beter kan.”
Welk doel heeft de Kijkwijzer?
“De Kijkwijzer helpt om lessen gericht te observeren en daarover in gesprek te gaan om samen te blijven verbeteren. Het gaat nadrukkelijk niet om ‘goed’ of ‘fout’, maar om inzicht krijgen in het handelen van de leerkracht en hoe dat bijdraagt aan het leren van leerlingen. Met die inzichten kun je vervolgens heel gericht het professionele gesprek voeren en het handelen van de leerkracht versterken. Dat is precies waar we naar op zoek waren.
Op de scholen van Attendiz werken we vanuit de cognitieve leerpsychologie om leerlingen met specifieke sociaal-emotionele ondersteuningsbehoeften zo goed mogelijk te laten leren. Wij geloven dat goed onderwijs niet toevallig ontstaat, maar dat wij als professionals écht verschil kunnen maken. De Kijkwijzer helpt ons om bewuster naar ons eigen handelen te kijken en de kwaliteit van ons onderwijs zichtbaar te maken. Het ondersteunt reflectie, helpt bij professionele gesprekken en bij het maken van gezamenlijke keuzes om het leren voor leerlingen te helpen versterken.”
Hoe wordt de Attendiz Kijkwijzer in de praktijk ingezet op De Stapsteen?
“De kwaliteitscoördinatoren voeren klassenconsultaties uit en gebruiken hierbij de Kijkwijzer. Er volgt altijd een nagesprek met de betreffende leerkracht. Daarnaast kijken we jaarlijks in teamverband naar de gezamenlijke data. De Attendiz Kijkwijzer biedt namelijk op schoolniveau inzicht in het pedagogisch en didactisch handelen van het hele team. We bespreken of het beeld herkenbaar is, wat goed gaat en waar ontwikkelkansen liggen. Op basis daarvan stellen we gezamenlijk teamdoelen op en bepalen we welke kennis en interventies nodig zijn. Als het nodig is, passen we de Kijkwijzer aan met actuele thema’s uit het schooljaarplan.”
Wat levert het werken met de Attendiz Kijkwijzer op voor teams en leraren?
“Het helpt scholen om samen bewust te kijken naar hun werkwijze en te bespreken waarom ze bepaalde keuzes maken. Leraren krijgen meer inzicht in hun eigen handelen en voelen zich gesteund in hun professionele ontwikkeling. We spreken dezelfde taal en kunnen daardoor gerichter samenwerken. Omdat de Kijkwijzer een vaste basis biedt en tegelijkertijd ruimte laat voor schooleigen ontwikkelpunten, levert het werken ermee veel op.”
Kunnen jullie een concreet voorbeeld geven uit de praktijk?
“Door gezamenlijk met de Kijkwijzer te observeren en de uitkomsten te bespreken, wordt duidelijk waar sterke punten liggen en waar ontwikkelkansen zijn. Dit schooljaar ligt de focus bij De Stapsteen bijvoorbeeld op het activeren van voorkennis bij leerlingen. Uit eerdere observaties bleek dat hier nog winst te behalen viel. Daarom hebben we tijdens een studiedag de theorie hierover verder verdiept en de Kijkwijzer daarop aangescherpt. Tijdens klassenconsultaties en nabesprekingen kijken we nu bewust naar deze lesfase en bespreken we samen wat werkt en wat helpt om leerlingen beter te laten starten met nieuwe lesstof.”
De Attendiz Kijkwijzer Pedagogisch Didactisch Handelen laat zien hoe krachtig een gezamenlijk ontwikkeld instrument kan zijn. Niet als meetlat, maar als kompas: om samen te leren en verbeteren.
