Of, zoals de PBS-coördinator van de school het samenvat: “Alles wat je positief aandacht geeft, kan groeien.” Vanuit die overtuiging kijkt Het Reliëf naar leerlingen, gedrag en ontwikkeling. De school denkt daarbij in mogelijkheden en niet in belemmeringen.
Een warm bad
Dat denken in mogelijkheden is volgens de school extra belangrijk, omdat veel leerlingen al verschillende onderwijservaringen achter de rug hebben voordat zij op Het Reliëf terechtkomen. Sommige leerlingen zijn vastgelopen in eerdere onderwijssituaties of hebben negatieve ervaringen opgedaan. Juist daarom wil de school een plek bieden waar leerlingen opnieuw succeservaringen kunnen opdoen.
“We vinden het belangrijk dat leerlingen hier in een warm bad terechtkomen. Binnen duidelijke kaders, maar ook binnen de relaties die we met elkaar opbouwen.”
Op Het Reliëf wordt gedrag niet alleen gezien als een probleem dat opgelost moet worden, maar vooral als een signaal dat iets vertelt over wat een leerling nodig heeft. Tussen een probleem en een oplossing zit volgens de school vaak een hulpvraag. Vanuit die gedachte wordt gezocht naar manieren om leerlingen weer successen te laten ervaren.
Duidelijke verwachtingen
Die positieve benadering zie je overal in de school terug. Veiligheid, respect en vertrouwen vormen belangrijke kernwaarden binnen Het Reliëf. Daarboven hangt volgens de school nog één belangrijke paraplu: plezier. Kinderen moeten het fijn vinden om naar school te gaan.
Om leerlingen daarbij te ondersteunen, werkt Het Reliëf met duidelijke gedragsverwachtingen. Die zijn zichtbaar in de hele school: in de klas, op de gang, op het schoolplein, in de gymzaal en zelfs in de taxi. De focus ligt daarbij niet op wat leerlingen niet mogen, maar juist op wat zij wél kunnen laten zien. Zoals de school het zelf verwoordt: “We benoemen niet wat niet mag, maar hoe het ook kan.”
Binnen PBS wordt gewerkt met drie niveaus van ondersteuning. Het groene niveau vormt de basis en is bedoeld voor alle leerlingen. Hier ligt de nadruk op het aanleren, oefenen en versterken van gewenst gedrag. In sommige groepen kunnen leerlingen bijvoorbeeld met een wasknijpertje aangeven hoe zij zich voelen, terwijl andere klassen weer met andere visualisaties werken. Ook werken veel groepen met een eigen muntensysteem, waarbij leerlingen worden beloond voor positief gedrag dat zij laten zien en samen toewerken naar een groepsbeloning.
Voor een kleinere groep leerlingen is extra ondersteuning nodig. Dat is in PBS het gele niveau. Hierbij kunnen bijvoorbeeld afspraken worden gemaakt over een dagelijkse check-in of een persoonlijk doel waar samen aan gewerkt wordt. De PBS-coördinator vertelt over een groepje leerlingen dat iedere ochtend met een duim omhoog of omlaag laat zien hoe de taxirit is verlopen. Wanneer dat nodig is, wordt daar samen over gesproken voordat de schooldag begint.
Wanneer nog meer ondersteuning nodig is, wordt gewerkt op het rode niveau. Dat is altijd maatwerk. Zo is er bijvoorbeeld een leerling die iedere ochtend even langsgaat bij een medewerker om te bespreken hoe hij zich voelt. Op die manier kan vroeg worden ingespeeld op situaties die later op de dag voor problemen kunnen zorgen. Het doel blijft daarbij hetzelfde: leerlingen helpen om weer succeservaringen op te doen en positief gedrag te versterken.
In de genen van Het Reliëf
PBS staat op Het Reliëf niet los van het onderwijs, maar is verweven met de manier waarop collega’s samenwerken en naar leerlingen kijken. De school behaalde een aantal jaren geleden een volledige PBS-certificering en werkt inmiddels aan hercertificering. Toch draait het volgens de school niet om het certificaat zelf.
“De certificering is heel mooi. Het is fijn om bekrachtigd te worden daarin. Maar het gaat ons erom dat het in de genen van de collega’s zit. Zo is PBS op onze school uitgegroeid tot de schoolbrede aanpak die het vandaag de dag is.”
Die gezamenlijke verantwoordelijkheid zie je terug in het gedragsteam van zeven à acht collega’s. Samen houden zij PBS levend binnen de school. Ook nieuwe medewerkers maken kennis met de aanpak via een PBS-instapcursus binnen Attendiz, zodat iedereen vanuit dezelfde visie werkt.
Zichtbaar in de praktijk
De aanpak is zichtbaar in allerlei dagelijkse situaties. Een bekend voorbeeld is de gouden buis in de hal. Medewerkers hebben dagelijks een aantal gouden munten op zak en kunnen leerlingen verrassen wanneer zij positief gedrag laten zien.
“We betrappen leerlingen op goed gedrag.” Dat kan iets kleins zijn: een leerling die rustig uit de taxi komt, een oudere leerling die een jongere leerling helpt of een leerling die een klasgenoot ondersteunt. Op dat moment krijgt de leerling direct een compliment én een gouden munt. Zo wordt zichtbaar gemaakt welk gedrag de school graag ziet. Het gaat daarbij niet om de munt zelf, maar om het benoemen en zichtbaar maken van wat goed gaat. Wanneer de gouden buis vol is, volgt een gezamenlijke beloning voor de hele school. Eerder werden onder andere een lentebingo, een speurtocht en extra pauzetijd georganiseerd.
PBS en de ABC-methodiek
PBS sluit goed aan bij de ABC-methodiek waarmee binnen Attendiz gewerkt wordt. ABC staat voor Agressievisie, Beroepshouding en Communicatie en helpt professionals om spanning en gedrag te herkennen en daar passend op te reageren.
PBS en de ABC-methodiek versterken elkaar. Beide helpen professionals om signalen vroegtijdig te herkennen en passend te reageren wanneer spanning oploopt. De methodiek maakt gebruik van een spanningspiramide, waarbij wordt gekeken naar verschillende fasen van spanning en de manier waarop medewerkers daarop kunnen aansluiten. Wanneer een leerling rustig is, is er ruimte om samen afspraken te maken. Loopt de spanning op, dan vraagt dat om een andere benadering.
Wat levert PBS op?
Volgens Het Reliëf draagt PBS bij aan een positief en veilig schoolklimaat. Leerlingen ervaren dat hun gedrag gezien wordt en dat er samen wordt gezocht naar oplossingen wanneer iets lastig gaat. Problemen worden daarbij niet groter gemaakt, maar gebruikt als vertrekpunt voor ondersteuning. Binnen de school draait PBS niet alleen om belonen, maar vooral om het benoemen en zichtbaar maken van wat goed gaat. Ook leerlingen waarderen die positieve benadering.
PBS vraagt niet alleen iets van leerlingen, maar ook van de medewerkers. Zij blijven voortdurend kijken naar wat ze zelf kunnen doen om leerlingen te ondersteunen en succesvol te laten zijn. “Als je iets bij een leerling wilt veranderen, begint het bij jezelf.”
Want uiteindelijk draait PBS om één simpele gedachte: alles wat je positieve aandacht geeft, kan groeien.
